Definisyon Pwezi

Pa gen yon fason vre yon moun ka defini "Pwezi." Sèl sa yo ka di kòm verite, se "Pwezi" gen plizyè jan li fèt. Lè nou ap gade tout sa yon moun ka fè ak yon pwezi, tankou: li li, pale li, rakonte li, resite li, chante li, esplike li, nou konstate ke li pa t ap fasil ditou pou nou bay pwezi yon definisyon.



N ap eseye kanmenm bay Pwezi yon definisyon.



1).- Pwezi se fason yon moun ka reyaji ki pa sanble fason nenpòt moun ta ka reyaji. Gen yon gwo gason yo rele REVERDY ki di: « Pwezi pa ankenn kote, sof nan ti kout zye sa a ki asire pouvwa lòm sou tout sa ki te kreye.» Lese m eseye esplike sa yon jan. An n pran yon fason kèlkonk yon moun ka di li avèg : "DEMEN PRÈT POU RIVE, MWEN TA BYEN RENMEN WÈ LI." Imajine ki sansasyon sa ta fè nan kè w si ou t ap pase yon kote epi ou ta wè yon moun chita zye fèmen ak yon pankat ki gen fraz sa ekri sou li. Sa se pwezi, sa vle di, yon fason diferan pou moun sa a te fè tout pasan yo konnen li avèg. E sa ki fè w pi santi ou konsène se puisans pawòl ki ekri a. Mo sa yo aji sou konsyans ou. Li fè ou menm al konsidere pwòp tèt ou, si sa ta rive ou ta vin gen yon andikap kèlkonk. Se sèl lòm ki gen pouvwa itilize pawòl pou li eksplike sa l ap viv.



2).- Pwezi se ankò yon fason diferan yon moun ka pale. Nan pwezi, langaj ou itilize chak fwa w ap pale defòme, powèt kase li epi li fè tout sa ki bèl parèt. M ap fè nou konnen pwezi kouri pi vit pase menm mo ki fè li. Vèb ou konnen nan langaj nòmal ou twò piti pou yon powèt, se sa ki fè mesye powèt yo toujou ap chache kote zye ap kriye lòt kalite dlo pou yo ka grenpe pi wo sou nesyèl pwezi. M ap pran ti egzanp sa nan men James Noel pou mwen demontre sa m sot di a: "Depi mwen gade pye ou / mwen vle genyen lari… " Gen san en (101) definisyon pou yon ti koze konsa, se sa ki fè li se pwezi.



Kijan yon pwezi fè fèt? Èske se enspirasyon oubyen yon travay sou lekriti?



Fòk m ta konnen sa nou tout ansanm konnen pou mwen ta reponn kesyon sa a. Pou kesyon sa a ta jwenn repons pou satisfè li, fòk mwen ta konsidere sitiyasyon sa yo: Kiryozite – Nanm – Mistè – Fènwa – Sansiblite – Soufrans…( Ma pran chans yon lòt lè pale de tout bagay sa yo apa, youn apre lòt).







Jean Rony Cineus


Lektè - Ekriven - Kritik Literè

Atelye Pwezi Kreyòl